Terugblik eerste half jaar 2021

Deze week in de rubriek ‘Nieuwsberichten uit de energiemarkt’ kijken we terug op een bewogen  1e half jaar van 2021. We zagen veel beweging in de markt, maar de trend was vooral de stijgende prijzen. Hieronder gaan we per commodity dieper in op het eerste half jaar van 2021 en de ontwikkeling van de prijs.

CO2

CO2 begon het jaar op een niveau van 32,7 €/EUA, daarna is het uit de startblokken geschoten en zagen we een opwaartse trend. Record na record werd gebroken en op 30 juni sloot CO2 op 56,8 €/EUA. Dat betekent een stijging van 73 procent in een half jaar tijd. Er waren meerdere oorzaken die een rol speelden. Zo werd in december van vorig jaar bekend dat de EU een nieuwe reductiedoelstelling van 55 procent voorstelde in plaats van de eerder afgesproken 40 procent. Woensdag 21 april werd dit goedgekeurd en was het reductiedoel daarmee officieel. Verder zijn er een hoop speculanten toegetreden tot de CO2-markt die ook een graantje mee willen pikken van de alsmaar oplopende prijs. Buitenom Europa zagen we ook voldoende ontwikkelingen op CO2-gebied. Zo kondigde Joe Biden, de nieuwe president van de Verenigde Staten, op zijn eerste dag als president aan weer terug te willen keren in het klimaatakkoord van Parijs. Verder sprak ook China de wens uit om in 2060 klimaatneutraal te willen zijn. In de maand mei zagen we nog wel een flinke correctie op vrijwel alle markten en ook CO2 bleef niet gespaard. De prijs zakte in een aantal dagen met ruim 10 procent, inmiddels is de opwaartse trend weer hervat en zijn er nieuwe records neergezet.

 

Gas

De gasmarkt kende een uiterst merkwaardig eerste half jaar. De prijs voor het 2022-contract begon het jaar op 16,1 €/MWh en sloot op 30 juni op een niveau van 25,5 €/MWh. De stijging was minder groot dan CO2, maar met ruim 58 procent meer dan behoorlijk te noemen. In januari liet zowel de spot als het contract voor levering februari rare sprongen zien. Op dinsdag 12 januari steeg de prijs met bijna 30 procent op de spot, om vervolgens op hetzelfde niveau als waar de week begon weer uit te gaan. Er ontstond een zogenaamde shortsqueeze. Dat houdt in dat handelaren speculeren op een daling. De handelaren zitten dus ‘short’ in gas in dit geval, wanneer de prijs dan te veel stijgt worden ze geliquideerd en zijn ze verplicht om deze positie af te dekken en dus gas te kopen. Dit zorgt er weer voor dat de prijs nog verder omhoogschiet, de prijs piekt dan en zo ontstaat de shortsqueeze. We zagen in die week ook een uitzonderlijk beeld: Spanje werd stilgelegd door extreme sneeuwval, verder flinke kou in de rest van Europa en weinig aanvoer van LNG door hoge prijzen in Azië. Het eerste half jaar van 2021 was over het algemeen kouder dan gebruikelijk, wat zorgde voor een verhoogde gasvraag. Het gevolg hiervan was dat de voorraden voor slechts 30 procent gevuld zijn. Een andere opvallende gebeurtenis was de blokkade van het SUEZ-kanaal door het schip Evergreen. Dat zorgde ervoor dat LNG-tankers geblokkeerd werden en vertraagd in Europa aankwamen.

Tevens houdt Nord Stream 2 de gasmarkt al langer bezig, na veel politieke spelletjes en dreigementen lijkt de pijpleiding tussen Rusland en Duitsland zijn voltooiing te naderen. De Verenigde Staten vreest dat Rusland hierdoor te veel macht over Europa krijgt en wilde de pijpleiding tegenhouden. Begin juni maakte Joe Biden bekend dat verdere sancties contraproductief zouden zijn voor de relatie met Europa, waarmee het lijkt dat Nord Stream 2 vrij baan krijgt. De laatste maanden speelden er ook spanningen tussen Rusland en Oekraïne, deze hadden echter weinig effect op de gasmarkt. Normaal gezien is Oekraïne een belangrijk doorvoerland voor gas van Rusland richting Europa. Met name na de correctie half mei zijn de prijzen hard opgelopen. Dat komt mede door de alsmaar hoog blijvende vraag vanuit Azië en ook heeft er onderhoud plaatsgevonden aan gasfaciliteiten in bijvoorbeeld Noorwegen. Dat is met name op de spotmarkt goed te zien, waar de sluitprijs op 30 juni was opgelopen tot 33,5 €/MWh.

 

Kolen

Het beeld op het gebied van kolen is hetzelfde als bij voorgaand genoemde grondstoffen, ook hier zagen we toenemende prijzen. Het contract voor 2022 begon het jaar op 68,9 $/Ton en op 30 juni handelde datzelfde contract op 87 $/Ton, een toename van ruim 25 procent. In het begin van het jaar was het minder interessant voor kolencentrales om te draaien, dat kwam door een lagere gasprijs. Doordat de gasprijs alsmaar verder opliep ontstond steeds vaker het zogenaamde ‘fuel switching’, wat inhield dat efficiënte kolencentrales goedkoper werden dan sommige gascentrales. Dit zorgde er mede voor dat de vraag naar kolen hoog bleef. Aan de aanbodzijde toonde zich een aantal problemen. Onrust in Colombia was een factor die ervoor zorgde dat het aanbod niet optimaal was. Verder kende Europa lage voorraden en ook een periode van aanvoerproblemen in Rusland speelde een rol. Verder was de vraag vanuit Azië en met name in China heel hoog, zo werd daar gerept over een maximumprijs voor bedrijven die kolen mijnen. De eerder genoemde correctie had dan ook vrijwel geen invloed op het CAL22-contract voor kolen. Alhoewel er een flinke stijging te zien was in het contract voor levering 2022, sprong het maand vooruit-contract er met kop en schouders uit. Daarbij gaat het in januari om het februari-contract en spreken we in juni over het contract voor levering juli. Dit handelde op 1 januari 2021 nog op 79,5 $/Ton, terwijl deze op 30 juni handelde op ongeveer 115 $/Ton, wat een relatieve stijging van 44 procent betekende.

 

Elektriciteit

De prijs van elektriciteit is eveneens behoorlijk opgelopen. Dat komt voor een belangrijk deel door de hierboven genoemde stijgingen die doorwerken in de elektriciteits prijs. Het jaar startte met contract voor levering 2022 op een niveau van 46,6 €/MWh en sloot op 30 juni op een prijs van 71,6 €/MWh, een toename van ruim 53 procent. Hier was het contract voor levering maand vooruit de uitschieter, deze nam toe van 45,8 €/MWh op 1 januari tot 86,9 €/MWh. Een ongekende stijging van bijna 90 (!) procent. Wat op de spotmarkt een opvallend gegeven was in een periode met veel zon,  is dat met name tijdens zonnige periodes de peakprijs onder de baseprijs kwam. Dat komt door een toegenomen hoeveelheid vermogen aan zon-opwek, dit fenomeen is nog niet eerder in deze mate voorgekomen. Het verschil in minimum- en maximumprijs op een bepaalde dag neemt toe, zoals in de grafiek weergeven is. Daarin is te zien hoeveel de minimum- en maximumprijs op een bepaalde dag afwijken van het gemiddelde, het valt dan ook op dat naarmate we dichter bij het heden komen de verschillen groter worden. Dat komt dus enerzijds door de uitschieters naar beneden door veel opwek middels renewables, anderzijds hogere prijzen omdat centrales met de hoge grondstofprijzen de prijs zette. Een opvallende gebeurtenis in juni was de groot aangekondigde zonverduistering die mogelijk tot wat verstoringen op het net zou kunnen zorgen. TenneT had hierop extra reservevermogen gekocht, echter bleek de impact achteraf beperkt en op de onbalansmarkt was ook weinig effect te bekennen. Dat kan er op duiden dat marktpartijen deze verduistering goed hadden ingeschat.

 

Afwijking

 

Marktinformatie

Volg de markt op de voet via ons market report van deze aankomende week en laat u informeren.